Tüp Bebek Uygulamaları

İNFERTİLİTE MERKEZİNE İLK BAŞVURU

İnfertiliteye neden olabilecek faktörlerin çeşitliliği nedeniyle merkezlere başvuru süresi giderek daha erken döneme kaymaktadır. Özellikle son yıllarda yapılan bilgilendirme çalışmaları sonuçlarını vermeye başlamış olup doğum kontrolü yaptırmak

isteyen çiftler bile öncelikle infertilite merkezlerine başvurmaya başlamıştır. İnfertiliteden şüphelenmeye yol açacak düzensiz adet kanamaları, geçirilmiş enfeksiyon hikayesi, cinsel ilişki sırasında ağrı, kadın yaşının 35’in üzerinde olması, testislerden geçirilmiş enfeksiyon ya da inmemiş testis hikayeleri çiftlerin vakit kaybetmeden merkezimize başvurmasını gerektirmektedir.

Hastalarımızın ilk başvurularda geçmişte yaptırmış oldukları tüm tetkik ve tedavilerine ait dökümanları getirmeleri önemlidir.

Geçmişte yaptırılmış olan tetkiklerden gerekli olduğu düşünülenler yeniden tekrarlanır.

Bu verilere dayanarak tüp bebek tedavisinin gerekliliği ve zamanına sizinle birlikte karar verilecektir.

Eğer tanı ve laboratuvar sonuçları uygunsa tüp bebek tedavisinden önce 3-6 ay süre ile ilaç ile yumurtlama tedavisi ve inseminasyon (aşılama) denenebilir.

Tüp Bebek Uygulamasında Hormon Tedavisi

Bu tedavide amaç vücutta salgılanan üremeye ait hormonların zamansız ve düzensiz etkilerinin (erken yumurtlama vs.) önlenmesidir.

Yapılacak işlem hastanın hormonlara cevabına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.

ılk olarak hormonlar baskılanır, sonrasında ise istediğimiz oranda yumurta hücresi elde etmek amacı ile yumurtalıklar uyarılır.

Hormonların Baskılanması

Genel olarak; adetin 21. ya da 2. gününde hormonları baskılayacak ilaçlara başlanır.

Bu amaçla kullanılan ilaçlar çoğunlukla cilt altına uygulanan aşı niteliğinde ilaçlar olup, nadiren burun spreyleri de kullanılmaktadır.

Baskılanma süresi, hastalar arasında farklılık göstermekte olup, 1 ila 3 hafta arasındadır.

Bu süre sonunda hasta adet gördüğünde kandaki hormon değerleri incelenir.

Programa katılan hastaların %5’inde bu dönemde hormonlar baskılanmadığı için program durdurulabilir.

Bu hastalar daha sonraki bir dönemde tekrar programa katılabilirler.

Yumurtalıkların Uyarılması

Hormon seviyeleri istenen düzeye inmiş olan hastalarda yine cilt altına yapılacak olan FSH içeren enjeksiyonlar ile yumurtalıklar uyarılarak çok sayıda yumurta hücresinin gelişimi sağlanır.

ılaçların uygulanmaya başlaması ile birlikte hastalardaki folikül (içinde yumurta olan kese) gelişmeleri ultrason ve kan tetkikleri ile izlenir.

Bu tetkiklerin yapılma sıklığı sizi takip eden doktor tarafından belirlenmekte olup, hastadan hastaya farklılıklar göstermektedir.

Folikül gelişim süresi de hastalar arasında farklılık göstermekte olup, 1 ile 3 hafta arasında değişmektedir.

Programa katılan hastalar arasında %10 kadarı uygun yumurtalık cevabı olmadığı için programı iptal etmek durumunda kalabilirler.

Bu karar hasta ile doktoru tarafından birlikte verilir. ıptal edilen olgular gerekli takip altında ve farklı ilaç protokolleri ile yeniden programa katılabilirler.

Bu dönem içinde yapılan ultrasonografi (USG) incelemeleri, vajinal yoldan yapılmaktadır.

Bu yöntem karından yapılan incelemelerden daha detaylı bilgi edinilmesini sağlamakta ve idrar kesesinin dolu olmasını gerektirmediğinden daha zahmetsiz olmaktadır.

USG görüntüsünde, koyu renkli oval şekiller görünmekte olup (folikül), yapılan ölçümlerle büyüme değerlendirilmektedir.

Bu görüntüler yumurta hücresinin içinde büyüdüğü sıvı dolu keseciklerdir, yumurta hücresinin görülmesi mümkün değildir.

Bu nedenle yumurta toplama işlemi sonrasında toplanan yumurta hücre sayısı ile ultrasonografide belirlenen kese sayısı birbirinden farklı olabilmektedir.

Tüp bebek programının ilk aşaması olan bu işlemler içinde özellikle folikül takipleri için çağrılan hastaların verilen randevu saatine uyması çok önemlidir.

Size yapılacak olan folikül takip işlemi ile alınacak kan hormon değerleri günlük olarak değerlendirilmekte olup ilaç dozlarınız tüp bebek ekibi tarafından dikkatle değerlendirilmektedir.

Bu nedenle zamanında yapılamayan tetkikler programın iptaline kadar gidebilecek sonuçlar doğurabilir.

Yumurtalıkları Uyaran ilaçlar

GnRH Analog ve Antagonistleri:

GnRH beyinde hipothalamus dediğimiz bezden belirli aralıklarla salınan bir hormondur.

Bu hormon hipofiz bezine etki ederek buradan FSH ve LH dediğimiz hormonların üretimine yol açar.

FSH ve LH da yumurtalıklara etki ederek yumurta gelişimini düzenler.

Bu olay her ay düzenli olarak tekrarlanmaktadır.

GnRH anologu ilaçlar yani GnRH gibi etki eden ilaçlar devamlı kullanılırsa hipofizden FSH ve LH salınmasını engeller ve yumurtalıklar uyarılmayarak tamamen sessiz bir duruma geçer.

FSH ve LH içeren ilaçların dışarıdan verilmesi ile daha fazla sayıda follikül aynı anda uyarılır.

GnRH anologları hastanın durumuna göre kullanılır ve her hasta için kullanım şekli ve miktarı değişebilir, ya da hiç kullanılmayabilir.

GnRH antogonistleri ise yumurtalıkları baskılamak için kullanılan diğer bir ilaçtır ve yapıldığı andan itibaren baskılayıcı etkisini gösterir. Gereken hastaya günlük olarak kullanılır.

Gonodotropinler:

Yumurtalıkların uyarılması için kullanılan HMG veya FSH hormonu içeren ilaçlardır.

HMG veya FSH yumurtalıkları yumurta gelişimi için uyarır ve yumurtaların olgunlaşmasını sağlar.

HMG menopoza girmiş kadın idrarından elde edilen FSH ve LH içeren bir ilaçtır.

Bu ilaçlara genel olarak kanamanın 3. günü başlanmakla birlikte değişik günlerde de başlanabilir.

Bunlar yumurtalıkları uyararak yumurtaların birden fazla sayıda gelişmesini sağlar.

Ancak her hastanın cevabı farklı olacağından ultrason ve estrodiol hormon tahlili ile yakından takip edilmesi ve ilaç dozunun ayarlanması gerekmektedir.

İlaç dozunun ayarlanmasında hastanın yaşı, yumurtalıklarının yapısı, bazal hormon düzeyi ve daha önceki uygulamalar göz önüne alınır.

ıçerisinde FSH ve çok az miktarda LH içeren ilaçların bazı hastalarda kullanımı avantajlı olduğunda tercih edilmektedirler.

Ayrıca Rekombinanat teknoloji ile üretilen saf FSH ve LH içeren ilaçlar da gereken hastalarda dozları ayarlanarak kullanılabilmektedir.

Yumurta Olgunlaştıran Son Enjeksiyon:

Takipler sonucunda foliküllerde istenilen sayı ve büyüklüğe, rahim içi dokusu istenilen düzeye erişildiğinde, hastalara yumurtanın olgunlaşmasında son aşamayı hazırlayacak olan HCG enjeksiyonu tarif edilir.

Tüp bebek uygulamalarında bu iğnenin yapılışı büyük önem taşımaktadır.

Foliküller bu iğnenin yapılmasını takip eden 36-40 saat içerisinde çatlayacak ve içlerindeki yumurta hücreleri üreme kanallarına atılacaktır.

Tüp bebek işleminde amaç bu foliküllerin çatlamasından önce yumurta hücrelerinin laboratuvar ortamına ulaştırılmasını sağlamaktır.

Bu amaçla iğne yapıldıktan sonraki 35. saatte işlemin gerçekleştirilmesi gerekmektedir; ayrıca HCG iğnesinin yapılacağı gün, saati, dozu hastalara sözlü ve yazılı olarak tarif edilecektir.

Genellikle HCG saat 20.00’ den sonra yapılmaktadır.

İğnenin yapıldığı gün ise yumurtalıkların uyarılmasını sağlayan ilaçları kullanacağınız son gündür.

Yumurtalıkların uyarılması ve çatlatılması tedavinin en önemli bölümü olup doktorun açıklamaları dikkatle dinlenmelidir.

Yumurta Toplama işlemi:

Yumurta toplama işleminin tarih ve saati size HCG tarif edildiği gün belirtilecektir.

Yumurta toplama işlemi ameliyathane ortamında steril şartlarda yapılmaktadır.

Bu nedenle hastaların sabah erkenden (işlemden en az 1 saat öncesinde) eşleriyle birlikte merkezimize gelmeleri; ayrıca en az altı saat öncesinden ağız yoluyla yiyecek, içecek almamaları ve sigara içmemeleri gerekir.

Hastaya uygulanacak olan anestezi ağrıyı ortadan kaldırır ve uyku sağlar.

Sedasyon anestezisi tekniğidir.

Hasta işlem süresince uyur ve biter bitmez uyanır.

Yumurta toplama işlemi vajinal ultrason üzerine eklenmiş bir iğne ve arkasına takılı aspirasyon sistemi ile yapılmaktadır.

Hastalar yumurta toplama işlemini takip eden birkaç saat içerisinde tüp bebek doktoru tarafından ziyaret edilir, kendilerine toplanan yumurta sayısı, spermin durumu ve kullanmaları gereken ilaçlar konusunda bilgi verilir ve aynı gün taburcu edilir.

Taburcu işlemleri geç saatlerde olmamakla birlikte hastaların yumurta toplama gününü eşleriyle birlikte merkeze ayırmaları önerilir.

Özellikle erkek infertilitesi olgularında hastalardan tekrar ejakülat örneği istenebilir.

Nadiren boşaltılan foliküller içinden yumurta hücresi çıkmayabilir, bunun en sıklıkta görülen nedeni ise hCG iğnelerindeki yanlış uygulamalardır.

Transfer Sonrası Takip:

Embriyo transferi sonrasında, lekelenme tarzında kahverengi akıntılar olabilir.

Bu tamamen işleme bağlı olup, hastaların paniğe kapılması gereksizdir.

Hastaların transfer sonrasında bir başka yakınması da, kasık ağrısı olabilir.

Kasık ağrıları yapılan tedavi sırasında yumurtalıkların aşırı gerginliğine bağlı olarak meydana gelebileceğinden adet ağrıları ile karıştırılmamalı, ya da bu şekilde yorumlanmamalıdır.

Tüp bebek doktorunuz ilaç kullanmanızı gerektirecek bir durum olup olmadığı konusunda sizi bilgilendirebilir.

Karında şişlik, bulantı, kusma ve iştahsızlık gibi şikayetler ise ovaryen hiperstimülasyon sendromu (OHSS) denilen vücudun hormon preparatlarına verdiği aşırı duyarlılıktan kaynaklanan bir tablodur.

Bu gibi şikayetlerde hemen tüp bebek doktorunuzu aramanız gerekmektedir.

Transfer sonrası verilen tedavilere düzenli bir şekilde devam edilmelidir.

EMBRİYO TRANSFERİ

Genelde yumurta toplamayı takip eden 3. günde transfer edilen embriyolar hastaların embriyolarındaki gelişme dikkate alınarak 5 hatta 6. günlerde de transfer edilebilir.

Blastosist transferi denilen bu işlemde, gebelik oranı daha da yükselebilir.

Embriyo transfer işlemi ağrısız ve zahmetsiz bir işlem olup normal jinekolojik muayene gibidir.

Bu işlemde ince bir kateter (tüp) ile rahim içine embriyolar bırakılır.

Anestezi gerekmediğinden hasta sabah hafif bir kahvaltı yaparak gelebilir.

ışlemin kontrollü yapılabilmesi açısından embriyo transferleri, merkezimizde karından ultrason eşliğinde yapılmaktadır.

Bu işlemin başarılı olması için hastanın mesanesinin embriyo transferi sırasında dolu olması gerekmektedir.

Bu amaçla transfer öncesinde 5-6 bardak su içmeniz gerekecektir.

Transfer edilecek embriyo sayısı, laboratuvarın önerisi doğrultusunda tüp bebek doktorunuz tarafından size bildirilecektir.

Tüp bebek işlemlerindeki yüksek çoğul gebelik oranı nedeni ile hastalara verilecek olan embriyo sayısı en azda tutulmaya çalışılmaktadır.

Bu amaçla merkezimizde transfer gününe göre 2 ile 3 embriyo arasında embriyo transferi yapılmaktadır.

Embriyo transfer işlemi bittikten sonraki birkaç saat içinde merkezimizde dinlenmeniz istenecektir.

Aynı gün taburcu olduktan sonra, evinizde istirahat etmenizi tavsiye ediyoruz.

Hastalar transferi takip eden gün normal gündelik hayatlarına geri dönebileceklerdir.