Gebelik Reflüsü

Nedir? Neden olur?

Mide reflüsü, asitli mide içeriğinin yemek borusundan yukarı doğru kaçmasıdır: Yerçekimine rağmen kaçmasıdır. Midenin içi yüzeyi gibi aside dirençli bir yapısı olmayan yemek borusu, mide içeriği ile karşılaşınca tahriş olur ve yanar.

Mide reflü birden çok faktöre bağlıdır fakat ana neden yemek borusu ile mide arasındaki kapakcık basınıncının azalmasıdır. Kadın üreme hormonları olan progesteron ve östrojen yemek borusunun ucundaki kapakçığın basıncını düşürücü etkiye sahiptir. Gebelikte mide reflü görülme nedeni “özellikle”gebelik sırasında artan progesteron hormonudur.

Gebelik ilerledikçe karın içi basıncın artması ve bunun mide üzerinde oluşturduğu baskı da yakınmaları artırır. Bu basınç düşünce, görevini yerine getiremeyen kapakçık, asitli mide içeriğin yemek borusuna geçmesine engel olamaz ve hastanın yakınmaları başlar.

Görülme sıklığı?

Gebeliklerin 2/3’ünde görülür. Gebelik sırasında mide yanması öyle sıktır ki, bazen gebeler veya jinekologlar tarafından gebeliğin normal bir durumu sanılabilir. Gebelik reflüsü görülme riski gebeliğin ilerleyen haftalarında artar. Gebelik haftası dışında, kişinin daha önce reflü yakınmaları olması ve önceden doğum yapmış olmak da gebelik reflüsü için risk faktörleri arasında sayılabilir.

İleri annelik yaşı ise gebelk sırasında mide reflüsünden koruyucu bir etki yapar. İleri yaşta anne adayı olan gebelerde reflü yakınmaları ya gözükmez veya daha hafif seyreder.

Gebelikte hangi dönemde görülür?

Hastaların çoğu yakınmalarını ilk veya ikinci üç ayda yaşamaya başlar ve ilerleyen aylarda yakınmaların sıklığı ve derecesi artarak ilerler.

Gebelik sırasında ortaya çıkan mide reflüsü genel olarak hafif seyreder ve doğum sonrası yakınmalar kaybolur. Ciddi reflü komplikasyonları çok nadir görülür. Bu nedenle gastroskopi ve diğer ileri tanı yöntemleri gerekli olmaz.

Klinik tablo

Gebelikte görülen mide reflüsü yakınmaları klasik erişkin reflü kliniğinden farklı değildir. Mide yanması ana yakınmadır ve gebeliğin ilerlemesi ile kötüleşir. Ağıza acı su gelmesi yanma ile yaklaşık aynı oranda görülür. Hastalar şikayetlerinin yemek ile veya yattıklarında arttığını söyler. Kimi hasta yemek sonrası yakınmalarının şiddeti nedeni ile tek öğün yemeye çalışırken kimi hastada geceleri sandalye veya koltukta dik olarak uyumaya çalışır. Eğer gebelik öncesi dönemde başlamamış ise, gebelik reflüsünün özofajit veya darlık biçiminde ciddi komplikasyon yaptığı pek görülmez. Bunun nedeni elbette gebelik reflüsünün uzun süreli olmayıp gebeliği takiben düzelmesidir.

Tanısı

Reflü tanısı gebe hastalarda semptomlar ile konur. 24 s pH incelemesi ve manometri gebelikte güvenilir incelemelerdir ama nadiren gerekir. İnatçı reflü olgularında ancak gastroskopi gerekebilir ve bu işlem gebelerde dikkatli bir kan basıncı ve okisjen monitörizasyonu ile anne ve fetusa zarar vermeksizin güvenle yapılabilir.

Gebelik reflüsünde hastanın dikkat etmesi gerekenler

Reflüyü tetiklediği bilinen gıdalardan uzak durmak gerekir. Çikolata, narenciye ve suları, domates ve domates ürünleri, hardal, sirke, naneli gıdalar, baharatlı, yağlı yüyecekler…

Kafein içeren içecekler (kahce, çay kola) kapakçık basıncını düşürür, bunlardan uzak durmak gerekir.

Alkol kapakçık basıncını düşürüp reflü oluşmasını kolaylaştırır.

Büyük öğün yemek yerine, küçük miktarlarda ve sık yenmelidir.

Yemekler hızlı değil yavaş yenmeli, yeme süresi uzun tutulmalı ve iyi çiğnenmelidir.

Yemek sonrası yatmadan önce en az 3 saat geçmelidir.

Gebelikte çok su ve sıvı alınmalıdır. Bu yüksek hacimli sıvının öğünler sırasında değil, öğün aralarında alınması, mideyi çok şişirmeyip kapaçığa daha az basınç yükleyecektir.

Yatış pozisyonunun yükseltilmesinden reflü hastaları çok fayda görür. Gebelik sırasında reflü yakınmaları çekenlerin de benzer şekilde yatak başını 20 cm kadar yükseltmesi hastaları çok rahatlatır. Bu şekilde özellikle gebeliğin ilerleyen dönemlerişnde yerçekiminin önleyici etkisinden istifade edilebilir. Asitin olması gereken yerde, yani mide içinde kalması sağlanır.

Gevşek, bol rahat kıyafetler seçilmelidir. Bel ve karın bölgesini sıkacak giyecek ve aksesurlar kullanmamak gerekir.

Yatarken belden kıvrılmak yerine, dizleri bükerek yatmak mideye daha az basınç yapar.

İstirahat için uzanmak yerine, arkası kısmen yatan rahat bir koltukta dik oturmak önerilir.

Gebelik sırasında takibi yapan jinekolog ile deüzenli bağlantıyı sürdürmek ve önerilen miktardan fazla kilo almamaya özen göstermek gerekir. Aşırı kilolar ve obesite mideye basınç yaparak yemek borusundan geri kaçışı arttırır.

Gebel sırasında sigara içilmemelidir. Diğer zararları yanı sıra sigaranın reflü yakınmalarını da arttırdığı bilinmektedir.

Tedavisi

Gebelikte görülen mide reflüsünün tedavisi basitten zora doğru sıralanır çünkü gebelikte görülen mide reflü hastalığının hasta ve jinekolog için en önemli tarafı kullanılacak anti reflü ilaçlarının bebeğe olumsuz bir etkisinin olup olmadığıdır.

Antiasitler ve yerel mide koruyucu ilaçlar, hızlı, etkili ve güvenli olmaları nedeni ile gebelikte ilk tercih edilen grup olmalıdır. Yakınmalar devam ederse mide asit yapımını durduran H2RA kullanılabilir. PIP ilaçlar ise tedaviye yanıt vermeyen inatçı olgulara veya komplike reflü hastalarına saklanmalıdır. Emzirme sırasında kullanımları gerektiğinde, ilaç seçiminde süte geçip geçmediğini dikkate almak gerekir.

Tüm gebelik reflülerinin yaklaşık yarısı sadece güvenli antiasit ilaçları kullanarak rahatlayabilir ve konforlu bir gebelik geçirir.

Sonuç:

Gebelik reflüsü de normal reflü olguları gibi çok sık görülür. Normal reflü olgularından farklı olarak, gebeliğin bitmesi ile hasta hızla reflü yakınmalarından kurtulur. Reflü kısa sürdüğü için de önemli bir komplikasyon gelişmeksizin doğum ile beraber reflu da ortadan kalkar.

Hastaların yarısı, alınaca basit önlemler ve zaman zaman kullanılan gebelik için güvenli kabul edilen antiasitler ile rahat bir gebelik geçirir. Güçlük, inatçı olguların tedavisindedir çünkü reflüde kullanılan diğer ilaçların bebek üzerine olumsuz etkileri olabileceği düşüncesi ile doktor kontrolünde ve dikkatli kullanılmalıdır.

Op Dr Hamdi Koçer

Jinemed Hastanesi